Welke nieuwe scheepsmotor kiezen?

Je kent dat wel. Iedere dealer van een scheepsmotor merk vindt dat hij de ideale motor voor je heeft. Bij telefonisch informeren vliegen prijzen met een factor vier verschil over de lijn. En dat in de wetenschap dat iedereen bijkomende kosten ‘vergeet te vertellen’. Veel zeemanspraat aan de bar hoe gelukkig collega schippers waren met hun veel te zware motor toen ze op de Rijn tegen de stroom in moesten varen. En het ongeloof dat je tegen de stroom in niet meer motorvermogen kunt inzetten dan met de stroom mee.

Het kiezen van een scheepsmotor met een beperkt budget blijkt een uitdaging. Dit artikel pretendeert een wat objectiever antwoord te geven. Geschreven door een ervaringsdeskundige voor watersporters.

Herkent u deze situatie? Graag commentaar achterlaten! Vragen worden beantwoord!

Waarom een nieuwe scheepsmotor?

Onze DAF 575 werkte goed. Maar rook, stank, lawaai, olielekkage en een stevig dieselverbruik waren voldoende om uit te kijken naar een andere oplossing. Argumenten lijken universeel. Voor 90% van de mensen die een motor vervangen is het aantal redenen beperkt tot een 9-tal:

  • De motor heeft het begeven en reparatie kost een fortuin
  • Een onbetrouwbare of moeilijk startende motor
  • Onregelmatig lopen of maakt bijgeluiden
  • Eenvoudigweg oud
  • Lawaai overlast en sterke vibratie
  • De motor rookt en stinkt
  • Wil een lager dieselverbruik of grotere actieradius
  • Doorlopende olielekkage
  • Onderhoudskosten rijzen de pan uit
  • Onderdelen zijn bijna niet meer te vinden

Voor ieder punt bestaat een oplossing, en die komt ook altijd op een investering neer.

De eerste vraag was: reviseren of vervangen? Reviseren kost de helft van een nieuwe. Maar roken, stinken, lawaai, vibreren en dieselverbruik veranderen daarmee nauwelijks. De voorkeur voor een nieuwe scheepsdiesel was duidelijk, niet in het minst omdat mijn echtgenote zich schaamde dat we de jachthaven in de blauwe rook achterlieten bij het vertrekken.

Elektrisch beter dan Diesel?

Het elektro tijdperk is onmiskenbaar onderweg. En degene die de kracht van een geruisloze elektrische motor heeft ervaren, is soms bereid om actieradius in te leveren. Maar wij willen de Rijn-Donau route gaan doen, en daar is een grote actieradius voor nodig.

Natuurlijk zijn er meer argumenten die elektrisch varen wenselijk maken. Ik kan er 6 bedenken:

  • Milieubewust omgaan met energie
  • Varen in natuurgebieden
  • Varen door steden
  • Mogelijkheid om thuis gratis de accu’s op te laden via de overvloedig elektriciteit producerende zonnecellen
  • Een lichte boot (tot 2,5 ton) niet bestemd om grote afstanden af te leggen
  • Interesse in nieuwe technologie.

Nu even met de beide benen op de grond.
De noodzakelijke accu’s zijn zeer duur. Actieradius op de accu blijft beperkt. Elektrische motoren voor jachten zwaarder dan 2,5 ton zijn kostbaar. Ons kottertje heeft een waterverplaatsing van 12 ton.

Ik heb offertes laten maken (in 2015). Toen zat ik voor een elektrische oplossing zonder accu’s aan 35.000 euro plus BTW. Een nieuwe dieselmotor kostte rond de 10 mille.

Vormt een hybride oplossing het alternatief?

Om nog een beetje actieradius te hebben met een elektrische motor, zal je een dieselgenerator moeten installeren. Die kost net zoveel als een kleine scheepsmotor. Het feit dat je goedkope rode diesel mag tanken en minder diesel zal verbruiken weegt niet op tegen de investering.

Een generator staat je ook toe om elektrisch te koken. Dat is aantrekkelijk, maar als je een veilige gasbun hebt, blijft de ouderwetse manier qua investering tien keer zo goedkoop.

Een bijzondere hybride oplossing is een dubbele motor. Als hoofdmotor de diesel engine, die met een flinke dynamo meer elektriciteit opwekt dan nodig. Daarnaast een (kleine) elektromotor gekoppeld aan een niet-overdreven pakket accu’s (bijvoorbeeld 4x230A) die rechtstreeks de schroefas kan aandrijven.

Groot voordeel: zo’n elektro hulpmotor kan je achteraf toevoegen. Je moet alleen rekening houden dat je de nieuwe scheepsdiesel als 24V laat uitvoeren en er vast een krachtige 24V dynamo op laat installeren.

Dus toch weer diesel ;-( ?

Al mijn goedbedoelde voornemens over minder bijdragen aan de klimaatsverandering ten spijt, ja helaas. Zonder diesel gaat nog niet. Maar de toon is gezet.

Ik heb besloten te gaan voor een 24V scheepsmotor met een 70Ampère dynamo. Ik laat ook meteen steunen lassen voor een paar grote blokken accu’s in de toekomst. Die bijkomende elektromotor blijft mijn ogen uitsteken. Ook al kan ik dat vandaag eenvoudigweg niet betalen.

Nog een droom: Schroef- of waterjet aandrijving?

Een hele mooie ontwikkeling is de waterjet. Dat is een waterpomp met een inlaat en een uitlaat onder de boot waarmee je vooruit wordt geblazen.  Nooit meer een lijn in de schroef. Ook geen roer meer nodig want de waterjet is voorzien van een draaibare kop: die stuurt ook. Het heeft wat weg van een straalvliegtuig.

De kosten voor een kleine waterjet (op Alibaba) lijken vergelijkbaar met een dure keerkoppeling. De inbouw niet, die vereist een aanpassing aan het onderwaterschip. En veel ervaring bij jachtbouwers in Europa is er nog niet mee. De waterjet moet ook aangedreven worden, het is geen motor.

Ik heb een schroef, schroefas en keerkoppeling. De realiteit haalt het opnieuw van de droom, een schroefaandrijving.

Hoeveel PK is er nodig?

Deze paragraaf is uit de hand gelopen en verwerkt in een uitgebreid artikel met een calculatieprogramma, klik hier.

Links- of rechtsdraaiende schroef?

Ik heb een Velvet keerkoppeling die ik wil hergebruiken. Deze Velvet betekent een linksdraaiende schroef. Belangrijk, want alle Chinese budgetmotoren zijn bedoeld als rechtsdraaiend. Ik heb een voorkeur voor een linksdraaiende schroef omdat ik meestal aan stuurboord afmeer. Linksdraaiend betekent dat achteruit varend de boot naar stuurboordwal trekt.

Nu ik dit artikeltje herzie (begin 2018) weet ik dat er ook linksdraaiende Chinese scheepsdiesels zijn en rechtsdraaiende Velvet keerkoppelingen. Het enige verschil tussen een Chinese budgetmotor en een duurdere merkmotor lijkt het geluidsniveau. Dat kan echter ook komen doordat bij merk diesels sneller een extra uitgave plaatsvindt aan een silencer-uitlaat, en meer geluidsisolatie in de motorruimte.

Snel- of langzaam draaiende diesel?

Voor een kleine dieselmotor die door een hoog toerental zijn vermogen haalt, heb je een 1:3 keerkoppeling nodig. Dat kost geld, en ik wil besparen door mijn Velvet opnieuw te gebruiken. Als je iets wil hergebruiken moet je niet te drastisch veranderen. De DAF draaide iets van maximaal 2600 toeren, dat is het doel. Achteraf is de Velvet opengemaakt, bleek een tandwiel afgebroken en moest er toch nog 700 euro in een revisie worden gestoken. Voor hetzelfde geld had ik die kunnen inruilen.

Een ander argument is het brandstofverbruik, dat volgens mij wordt bepaald door cilinderinhoud, aantal cilinders, aantal toeren en belasting van de krukas. Die belasting hangt samen met de afmeting en spoed van de schroef in combinatie met de reductie van de keerkoppeling. Op een stalen jacht dat op snelheid ligt is er nauwelijks sprake van belasting. Tenminste zolang je op kruissnelheid vaart. Tegen de rompsnelheid aan gaan zitten veroorzaakt wel een draaikolk in de tank.

Misschien moet de schroef aangepast worden. Als je een bestaande schroef laat slijpen, balanceren en de spoed laat aanpassen, vallen de kosten mee (ongeveer 150 euro).

Welke motor kies je nu?

Rond de 60 pk, 4 cilinder,  linksdraaiend, rond de 2600 toeren, 24V, lage emissie uitstoot, stil en rookvrij en de mogelijkheid om de Velvet keerkoppeling over te zetten. Ook zoek ik een ervaren leverancier die staalwerken kan uitvoeren en een ondubbelzinnige garantie geeft. Naast natuurlijk een scherpe prijs.

Na een tiental merken te hebben bekeken valt op dat veel verschillende motoren hetzelfde basisblok delen. Zelfs bij de goedkope Chinese diesels heb ik slechts 2 verschillende motorblokken gezien.

Vanaf dat moment ga je anders selecteren. Namen als Volvo, Sole, Vetus, Yanmar, Craftsman, etc zeggen niet zoveel. Die kopen het basisblok elders. Wij hebben gekozen voor de S4S van Mitsubishi. Een 4 cylinder 3,33 liter diesel die 63 pk levert bij 2500 toeren. De keuze voor het motormerk heeft voor driekwart te maken met ons vertrouwen in Drinkwaard Marine die me al vaker uit de problemen heeft geholpen.

Achteraf gezien…

Alles is goed gekomen, toch had ik veel sneller de juiste keuze gemaakt als ik was begonnen waar het om draait, namelijk ‘het berekenen van de schroef‘.

 

 

 

2 Comments

  • Mark van Eekeren schreef:

    Hallo ik ben Mark, en ik ben op zoek naar een wat zwaardere motor voor mijn verlengde Target, deze is verlengd naar 11,65. Ik heb er nu een 42 pk OM 636 Mercedes in liggen, maar deze is veel te licht. Ik zoek nu iets in de 65 / 80 / 100 pk moter.
    Wie kan mij helpen.

    • Gerjan schreef:

      Hoi Mark,
      Als de Target van staal is dan lijkt de motor wat aan de lichte kant, maar niet noodzakelijk te klein. In mijn vorige stalen S-spant (tweemaster zeiljacht) van 13 ton en 11 meter lengte stond dezelfde OM 636. Nooit een probleem met de snelheid gehad, er zat een flinke driebladsschroef onder.

      Jouw versnellingsproject hoort bij de schroef te starten, niet bij de motor. De combinatie van diameter, spoed en aantal toeren van je schroef bepaalt je snelheid. Een boot verlengen en daardoor het gewicht verhogen betekent meer stuwkracht nodig, dan is een grotere diameter een oplossing. Mits daar ruimte voor is natuurlijk. Te weinig PK’s kunnen betekenen dat het lang duurt voordat je op snelheid komt, maar je vaart niet sneller met een zwaardere motor als diameter, spoed en het aantal omwentelingen hetzelfde blijven.

      Als je de schroef van jouw boot uitrekent met de Calculatie Bootaandrijving, waarop kom je dan uit? Klopt de ideale schroef met wat er nu onder je boot zit?
      Een andere spoed of andere schroef op dezelfde motor kan een wereld van verschil maken. Als je schroef te traag draait dan heeft de keerkoppeling misschien een te grote vertraging. Pas als de motor oververhit raakt terwijl je op rompsnelheid vaart (zwarte rook), is mogelijke een tekort aan PK’s (of een te grote schroef) de oorzaak.

      Naar mijn ervaring is jouw motor niet te klein voor een stalen kruiser van 11,65 meter, hooguit aan de kleine kant als je daarmee nog meer aandrijft (zoals een generator).

      Stuur me de PDF van jouw berekening met de maten van je huidige schroef. Met een beetje mazzel kun je het probleem oplossen door de spoed te veranderen – dat kost je minder dan 200 euro.

      Mvg,
      Robert

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *